İLK OTOBÜS

0
652

Petrol enerjisiyle hareket eden ilk motorlu otobüs, 18 Mart 1895 günü, Almanya’da Siegen-Netphen-Deuz hattında hizmete girdi. Beş beygir gücünde, Beni marka bu sekiz kişilik otobüsün şoförü ise, Hematin Golze idi;

“Carosses â cinq solz” olarak bilinen sekiz yolcu kapasiteli ilk otobüsler, 1662 yılında Paris’te hizmete girdi.

Kuruluşun isim hakkını, ünlü Fransız filozof ve bilim adamı Baise Pascal
ile arkadaşı ve mali destekçisi Duc de Roannez aldı. Tarifeli servislere ise ilk kez 18 Mart 1662 günü Saint Antoine kapısı ile Luxembourg kapısı arasında başlandı. 7-8 dakika aralıklarla dört araç bir yöne giderken, üç araç da aksi yönde hareket ediyordu. Önceleri, nerede binilirse binilsin ya da nerede inilirse inilsin, aynı ücret alınıyordu. Ancak, bir süre sonra durak sistemi geliştirildi ve belirli mesafeler için belirli ücretler saptandı.

Bu kitle ulaşımı, alınan patent gereğince binmeleri yasaklanan askerler ve köylüler dışında, bütün kent halkının büyük ilgisiyle karşılandı.

Aristokratlar bile, özel arabalarını bir durakta bırakıyor, o “kalabalık” otobüslere
binerek, “tam yedi kişiyle birlikte”, üstelik halktan kişilerle seyahat etmenin “romantizmini” yaşıyorlardı. Kral dahi bu modadan kendini kurtaramadı ve bir gün bu yeni ulaşım aracını deneyerek, tarih boyunca otobüse binen sayılı kraldan biri oldu.

5 Temmuz’dan itibaren, dört yeni hat daha işletmeye açıldı. Ne var ki, ilk modanın etkisi geçip, aristokratlar alışageldikleri ulaşım araçlarına geri dönmüşlerdi. Burjuvalar da otobüs ücreti ödemek yerine, adamlarına yürümeyi öneriyorlar ve hatta zorluyorlardı,
‘Şirketin faaliyete geçmesinden beş ay sonra, Pascal öldüğünde, otobüsler yarı yarıya boş gidip gelmeye başlamışlardı. Ancak, Ducde Roannez, 20 yıl daha inatla dayandı ve otobüslerini seferden kaldırmadı. Nihayet çok yaşlanınca, işin peşini bıraktı. Otobüslerin kitle ulaşım aracı olarak Paris’lilerin hizmetine yeniden
girmesi için aradan çok uzun yıllar geçmesi gerekti. 1819 yılında Jacques Lafitte,
bir otobüs filosuyla, dünyada ve Paris’te ikinci denemeyi başlattı. Bu kez, her otobüsün 16-18 yolcu kapasitesi vardı.

İKİ KATLI İLK OTOBÜS

  • Bu tür otobüslerin ilki, 1847 yılı Nisan ayında Londra’da Adams and Co. adlı şirket tarafından “Economic Conveyance Co.” şirketinin siparişi üzerine yapıldı.
  • İlk katın tavanına birbiri arkasına yerleştirilen sıralara, 14 yolcu oturabiliyordu.
  • Burada gitmeyi tercih eden kişilerden yarı ücret alınıyordu. 1851 yılında, bu otobüsler olağanüstü rağbet gördü.
  • Büyük Fuar için Londra’yı dolduran büyük kalabalık nedeniyle, üst kattaki sıralar dolmuşsa, yolcuların kenarlara oturmalarına ve ayaklarını yandan aşağı sarkıtmalarına izin verildi. Ancak, bu tür yolculuk bazen çok pahalıya mal olabiliyordu. Çünkü yolcular, aşağıya sallandırdıkları bacaklarıyla kırdıkları
    camların parasını da ödemek zorundaydılar.

İKİNCİ KATI DA KAPALI İLK OTOBÜS

9 Nisan 1909 günü Londra’da Widnes Corporation tarafından tanıtılan dört yeni otobüsün, üst katları da “kapalı salon”a sahipti. Ancak, yasal birtakım kısıtlamalar nedeniyle bu otobüsler, 2 Ekim 1925 günü sefere başlatılabildi.
Sürücü mahalli, merdiveni, üst katı tamamen kapalı ilk otobüs ise, ancak 1930 yılında kullanıldı.

PETROLLE ÇALIŞAN İLK MOTORLU OTOBÜS

Bu türün ilk örneği, Kuzey Almanya’da 18 Mart 1895 günü, 15 kilometrelik SiegenNetphen-Deutz hattında sefere başladı. Bu, Benz marka 5 beygir gücünde tek katlı bir otobüstü. Netphener Omnibus Co. adlı yerel firma tarafından işletilen otobüsün iç kısmına altı ya da sekiz yolcu oturuyor, sürücünün yanındaki boşluğa da iki yolcu alınıyordu. İlk sürücü, Netphen kentinden Herman Golze idi. Aynı türden bir başka otobüs de, 1 Temmuz 1895 günü hizmete girdi. Saatte ortalama 14 kilometre hız yapabilen bu otobüsler, bir seferlerini 1 saat 20 dakikada tamamlıyorlardı. İlk duraktan binenlerden 70 fenik, ara duraklardan binenlerden ise 20 fenik ücret alınıyordu.

Otobüslerin bir başka özelliği de, kışın, iç kısımlarının ısıtılmasıydı. Bu, o güne dek kitle ulaşım araçlarında ilk kez görülen bir uygulamaydı. Öte yandan, bazı yokuşlarda yolcular aşağıya indiriliyor ve kendilerinden otobüse bir el atmaları “rica ediliyordu”. Yüksek işletme giderleri ve sık sık ortaya çıkan arızalar nedeniyle, otobüsler zamanla işletmeci firmaya çok pahalıya mal olmaya başladı ve 20 Aralık 1895’te seferlere son verildi. İki otobüs, hizmet verdikleri süre içerisinde 10 bin 600 biletli yolcu taşımışlardı.

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here